Ticari işletmelerde atın alınan ve satılan ürünlerle ilgili mesuliyet iş yeri sahibine aittir. Uygun olamayan ürünleri satmamak mümkünse satmamak gerekir. Değilse en kısa zamanda bu ticari ilişkiyi bitirp alternatif ürünlere yönelmek gerekir.

1. Oğlunuzun Haram İşten Çıkma Kararı Övgüye Layıktır

Öncelikle, kumar ve sigara gibi haram veya harama yakın fiillerin işlendiği bir işten ayrılma kararı İslamî ahlak açısından takdire şayandır. Bu karar, oğlunuzun helal kazanç arzusunu gösterir. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurur:

“Şüphesiz Allah, helali açıkça, haramı da açıkça kılmıştır.” (Buhârî, İman, 39; Müslim, Müsâkat, 107)

Dolayısıyla haramdan uzak durup, şüpheli ama aslı itibarıyla helal olan bir işe yönelmek müsbet bir tercihtir.

2. Mezkur Ürünlerin Satışının Hükmü

Bu tür ürünlerin haram olduğuna dair kesin bir delil yoktur. İslam âlimleri arasında da bu içeceklerin helalliği konusunda ihtilaf bulunmamaktadır. Bazı çevrelerde bu ürünlerin üretici firmalarının siyasî politikaları nedeniyle boykot edilmesi tavsiye edilse de, içeriği doğrudan haram sayılabilecek bir unsur barındırmadığı sürece satışı haram değildir.

IGMG Din İstişare Kurulu ve diğer muteber kaynaklara göre:

• İfade etmiş olduğunuz markalı içeceklerin satışı, bizzat haram kabul edilmez.

• Ancak bu firmaların dolaylı olarak gayri meşru bazı yapılara destek olması sebebiyle, mümkünse alternatif içeceklerin tercih edilmesi önerilir.

• Zaruret veya işin şartları bunu gerektiriyorsa, bu ürünlerin satışı haram sayılmaz; fakat mekrûh tazyîfî gibi değerlendirmeler yapılabilir.

“Kola gibi içeceklerin satışı haram olmamakla birlikte, başka hassasiyetler sebebiyle kullanılmaması tavsiye edilebilir. Ancak bu tür ürünlerin satışı, işi tamamen haram kılmaz.”

3. Franchise Modeli ve Ticaretin Geneli

Oğlunuzun devralmak istediği restoranın asıl işi hazır yemek satışıdır. Bu iş:

• Zinhar helal bir ticarettir.

• Sözleşme gereği bazı ürünlerin satışı zorunlu tutuluyorsa, bu noktada haram olmayan ama şüpheli görülen ürünler mevcuttur.

• Ticaretin çoğu helal olduğu ve ürün açıkça haram sayılmadığı sürece bu iş, bütünüyle haram olarak nitelendirilemez.

4. Anne-Babanın Tavrı Ne Olmalı?

Hanefî fıkhında, anne-babanın evladına olan sorumluluğu büyük olup, çocuğun dünya ve ahiret selameti için rehberlik etmesi farzdır. Ancak bu rehberlik:

• Katı yasaklar koyarak değil,

• İkna, dua ve aşamalı yönlendirme ile yapılmalıdır.

Bu bağlamda:

• Oğlunuz haramdan uzaklaşıp daha temiz bir kazanç yoluna girmiştir.

• İşin içeriğinde açıkça haram bir yön yoktur.

• Satılan ürünün tartışmalı olması bu işi tümden reddetmeyi gerektirmez.

• Oğlunuzun helale yönelişi, desteklenmeli, şüpheli yönleri ise zamanla değiştirmesi için dua ve telkinle teşvik edilmelidir.

Kur’ân-ı Kerîm’de buyurulur:

“Ey iman edenler! Kendinizi ve ailenizi, yakıtı insanlar ve taşlar olan cehennem ateşinden koruyun.” (et-Tahrîm, 66/6)

Bu ayetin gereği olarak, haramdan uzaklaştıran ve helale yaklaştıran her adım desteklenmelidir. Bu yaklaşım oğlunuzla ilişkinizi de koruyarak, onu daha faziletli bir hayata sevk eder.

Doğrusunu yalnız yüce Allah bilir.