Vesvese kelime olarak evham, şüphe, fısıltı, kuruntu tereddüt demektir. Genel olarak kötü bir işin yapılması iyi ve hayırlı olanın terkedilmesi veya eksik yapılması için şeytanın insanı kandırması, aklına kötü düşünceleri getirmesi anlamında kullanılır. Bu anlamda vesvesenin kaynağı şeytandır. Şeytan insanın eksik ve zaaflarını kullanarak ona korku, darlık ve sıkıntı verir, kişiyi bunalıma sürükler. Özellikle Allah’a iman, amel gibi değerler hakkında kişiyi şüpheye düşürüp ve böylece ibadetten uzaklaştırarak Allah’a isyan eden bir varlık haline dönüştürür. Şeytanın asıl hedefi inanan insanları inançlarından uzaklaştırmak kendisi gibi Allaha isyan eder hale getirmektir. Nitekim Kur’an-ı Kerim’de, İblisin, “Ey Rabbim! Mademki sen beni rahmetinden uzaklaştırdın, ben de yeryüzünde kötülükleri kullarına güzel gösterip hepsini azdıracağım.” (1) dediği bildirilmekte verdiği vesvesenin ilk neticesi olarak da Hz. Âdem’in yasak meyveden yiyip dünyaya gönderildiği ifade edilmektedir. (2)

Vesveseye maruz kalan ve bundan kurtulmak isteyen kişi öncelikle Allah’ın kulları için dinde zorluk değil kolaylık dilediğini yakinen bilmelidir. Aynı zamanda böyle durumlarda samimiyetle Allaha sığınmalı, kalbinin tasdiklemediği düşüncelerin doğru olmadığını düşünerek bu endişe ve korku halinden kurtulmalıdır. Nitekim bütün kötülüklerin kaynağı olan şeytandan korunmak ancak Allah’ın koruması ve gözetimi altına girmekle mümkün olabilir. Allah Teala, “Eğer şeytandan bir kışkırtma seni dürterse hemen Allah’a sığın. Şüphesiz O, hakkıyla işitendir, hakkıyla bilendir. Şüphe yok ki Allah’a karşı gelmekten sakınanlar, kendilerine şeytandan bir vesvese dokunduğu zaman iyice düşünürler (derhâl Allah’ı hatırlarlar da) sonra hemen gözlerini açarlar.” (3) buyurarak şeytanın çeşitli vesveselerine karşı kendisine sığınılmasını tavsiye etmekte ve bunun vesveseyi gidereceğini ifade etmektedir. Ayrıca kullarının şeytana karşı Allah’a nasıl sığınacaklarını da öğretmektedir: “De ki: Rabbim! Şeytanların vesveselerinden sana sığınırım. Rabbim! Onların benim yanımda bulunmalarından da sana sığınırım.” (4) bu konuda “Muavvizeteyn” olarak bilinen Felak ve Nas sûrelerini de göndermiştir.

Kalbine şeytandan vesvese, kuşku gibi kötü düşünceler geldiğinde hemen Allaha sığınmalı, Fatiha, Nas ve Felak surelerini okumalı ve buna devam etmelidir. İbadetleri konusunda kalbine düşen kuruntu ve evhamlardan kurtulmak içinde aynı şekilde okumaya devam etmelidir. Ayrıca vesvesenin tıp alanında hastalık olarak tanımlanan bir çeşidi daha var ki bundan kurtulmak için bu kimselerin manevi tedavi ile konunun uzmanı hekimlere başvurmaları tavsiye edilir.

(1) Hicr suresi, 15:39-40.

(2) Tâ-hâ suresi, 20:120-123.

(3) A’râf suresi, 7:200-201.

(4) Muminun suresi, 23:97-98.