Kurban Günlerini Farklı Kılan Ses: Teşrik Tekbirleri

Kurban Bayramı Müslümanlar için sadece kesilen kurbanların etlerinin dağıtıldığı değil, Allah’a yakınlığın çeşitli yönleriyle yaşandığı bir ibadet mevsimidir. Bu günlerin ruhunu şekillendiren en dikkat çekici ibadetlerden biri de “teşrik tekbirleri”dir. Minarelerden yükselen ezan sesleri, evlerden, cami ve mescitlerden yükselen tekbirler, yalnızca birer ses ya da ritüel değil, bir iman ilanıdır.

Peki, teşrik tekbirleri nedir ve ne anlama gelir?

Teşrik Tekbirleri Nedir?

Teşrik tekbirleri, teşrik günlerinde, farz namazların ardından getirilen özel bir tekbirdir. Lafzı şöyledir:

اللّٰهُ أَكْبَرُ، اللّٰهُ أَكْبَرُ، لَا إِلٰهَ إِلَّا اللّٰهُ، وَاللّٰهُ أَكْبَرُ، اللّٰهُ أَكْبَرُ وَلِلّٰهِ الْحَمْدُ

Anlamı:
“Allah büyüktür, Allah büyüktür. Allah’tan başka ilah yoktur. Allah büyüktür, Allah büyüktür. Hamd Allah’a mahsustur.”

Bu tekbir, bir Müslümanın hem tevhid inancını hem de Allah’a olan teslimiyetini dile getirmesidir. Kurban ibadetinde canların Allah için feda edildiği bu günlerde, kalpler ve diller bu sözlerle feda olunanın yalnızca Allah olduğunu tekrar eder.

Teşrik Tekbirleri Ne Zaman Getirilir?

Hanefî mezhebine göre teşrik tekbirleri:

• Arefe günü sabah namazından başlar,
• Kurban Bayramı’nın dördüncü günü ikindi namazına kadar (ikindi dahil) devam eder.

Bu da toplam 23 vakit farz namazı eder. Her bir farz namazın ardından, ayağa kalkmadan bir kere bu tekbir getirilir. Teşrik tekbirleri Farz namazlardan sonra getirilir. Nafile veya kaza namazlardan sonra getirilmesi vacip değildir. Erkekler açıktan, kadınlar ise içlerinden veya hafif sesle tekbir getirirler.

Hükmü Nedir? Unutan Ne Yapar?

Hanefî mezhebine göre teşrik tekbirlerini bu günlerde farz namazlardan sonra getirmek vaciptir. Dolayısıyla kasıtlı olarak terk edilmesi günah sayılır.

• Unutulursa geri dönülüp telafisi yapılmaz.
• Teşrik günlerinde kılınan kaza namazlarında da teşrik tekbiri getirilir.
• Ancak teşrik günlerinden sonra bu kaza namazı kılınırsa, artık tekbir getirilmez.

Şâfiî ve bazı diğer mezheplerde bu tekbirler sünnet olarak değerlendirilmiş olsa da özellikle Hanefîlere göre bunun ciddiyetle uygulanması gerekir.

Teşrik Tekbirlerinin Kökeni

Teşrik tekbirlerinin kökeni, Hz. İbrahim’in oğlu Hz. İsmail yerine kendisine bir kurban gönderilmesiyle ilişkilendirilir. Tekbir getirmek, bu ilahî kudreti ve teslimiyeti hatırlatmanın yanında hac ibadetinin ruhuna da doğrudan bağlıdır. Teşrik günleri, hacıların Mina’da şeytan taşlayarak tekbirler getirdiği günlerdir. Hacılar gibi dünyanın dört bir yanındaki Müslümanlar da bu günlerde tekbir getirerek bu ruhani iklimin parçası olur.

Tevhid İnancı ile İlişkisi Nedir?

Teşrik tekbirleri, sadece bayram günlerinin bir “süsü veya neşesi” değil, İslam’ın temel inancı olan tevhidin sözlü ilanıdır. Her “Allahu Ekber” diyerek, Mümin, hayatın merkezine Allah’ı koyar. “Lâ ilâhe illallah” derken sadece dilini değil kalbini de şirkten arındırır.

Bu tekbirlerle Müslüman:

• Allah’ın büyüklüğünü kabul eder,
• Ona kulluğunu tazeler,
• Varlığının ve ibadetinin sadece O’na ait olduğunu bildirir

Teşrik Tekbirleri ve Dini Musiki

Teşrik tekbirlerinin bir diğer dikkat çeken yönü ise Türk dini mûsikîsindeki yeridir. Osmanlı bestekârı Buhûrîzâde Mustafa Itrî Efendi tarafından segâh makamında bestelenen ve serbest usulle icra edilen teşrik tekbiri, yüzyıllardır bayram sabahlarını ve camileri dolduran cemaatin gönlünde ayrı bir yere sahiptir. Melodisiyle coşku ve huşuyu bir arada veren bu tekbir, yalnızca Türkiye’de değil, birçok İslam ülkesinde de sevilerek okunmaktadır. Bu yönüyle teşrik tekbiri, hem ibadet hem de estetik bir değer taşımakta, dini vecibeyle sanatın iç içe geçtiği nadide örneklerden biri olarak görülmektedir.

Son Söz

Teşrik tekbirleri, Kurban Bayramı’nın en veciz ve en yüksek sesidir. Evlerden, cami ve mescitlerden yükselen bu ses bir ibadet, bir aidiyet ilanıdır. Bu tekbirlerle ilan edilen “tevhidi akide” yılın belirli günlerinde değil, hayatın her anında Allah’ı büyük bilmek için kalplerimizde yer edinmelidir.

Bu yıl da bayramın manevî atmosferinde, teşrik tekbirlerini unutmadan, namazlarımızın ardından büyük bir bilinçle şu yüce hakikati haykıralım, evrensel tevhid korosunun bir parçası olalım.

اللّٰهُ أَكْبَرُ، اللّٰهُ أَكْبَرُ، لَا إِلٰهَ إِلَّا اللّٰهُ، وَاللّٰهُ أَكْبَرُ، اللّٰهُ أَكْبَرُ وَلِلّٰهِ الْحَمْدُ